Ở nhiều quốc gia theo đạo Phật, các nhà sư và chú tiểu sẽ phải ăn chay và không được kết hôn. Nhưng Nhật Bản thì ngược lại, các nhà sư hoàn toàn có thể ăn mặn, mặc đồ bình thường khi đi ra ngoài và có thể lấy vợ, sinh con.
Như du khách đã biết, những ai đã xuất gia là rời bỏ chốn hồng trần để tâm thanh tịnh. Và các nhà sư thường ăn chay niệm Phật, từ bỏ mọi hư vinh tham vọng, ngay cả chuyện lập gia đình lo cho hạnh phúc riêng để toàn tâm toàn ý hướng về Phật. Ấy vậy mà các nhà sư tại Nhật Bản lại có cuộc sống thế tục đậm vị nhân gian như: ăn thịt uống rượu, kết hôn sinh con. Điều này khiến nhiều Phật tử, những người am hiểu hay có chút kiến thức về Phật giáo trên thế giới cảm thấy bất ngờ và “khó hiểu”. Đó là điều kỳ là đối với khách du lịch quốc tế, nhưng với người Nhật thì việc này lại là lẽ thường tình.
Nhà sư Nhật Bản được phép uống rượu
Không riêng gì Phật giáo, nhiều tôn giáo khác cũng cấm tín đồ uống rượu. Trong các lời răn của Phật giáo Nhật Bản cũng khuyên không nên uống quá nhiều rượu, nhưng không hoàn toàn cấm. Sở dĩ có điều này vì sự ảnh hưởng mạnh mẽ của Thần đạo.
Để dễ hiểu hãy hình dung Thần đạo như thế giới của Công chúa Mononoke nhà Ghibli, đó là thế giới với nhiều vị Thần khác nhau tồn tại trong rừng. Rượu Sake đóng vai trò thanh tẩy trong một nơi như vậy. Với lối suy nghĩ này, cùng sự kết hợp giữa Thần đạo và Phật giáo trong văn hoá tôn giáo của người Nhật mà uống rượu Sake được cho phép trong Phật giáo. Thậm chí các nhà sư còn nấu rượu trong Chùa để dùng làm đồ cúng. Rượu cũng xuất hiện trong các bữa tiệc ở Chùa.
Thế còn ăn thịt?
Phật giáo Nhật Bản cấm sát sinh, do đó thịt, cá, trứng đều là thực phẩm bị cấm. Không những thế, một số loại thực vật có mùi như củ hành, hành lá, tỏi, hẹ, củ kiệu cũng bị cấm. Thế nhưng đi kèm với luật cấm là một số điều kiện đặc biệt. Điều kiện này xuất phát từ tiền lệ của một nhóm nhà sư Ấn Độ đi cầu thực. Trong quá trình đó họ đã ăn cá và ăn thịt, nếu có 3 điều kiện sau đây: Không nhìn thấy cảnh sinh vật bị giết; Sinh vật không bị giết bởi người tu hành; Hai điều này là chắc chắn, không có nghi ngờ gì.
Phật giáo nguyên bản thực ra cũng không cấm ăn thịt, mà là cấm giết mổ. Luật cấm ăn thịt bắt đầu từ Trung Quốc và ảnh hưởng đến các quốc gia khác.
Ở Nhật Bản, một số nhà sư vẫn ăn chay rất nghiêm khắc, thế nhưng ngoại trừ họ, các nhà sư khác có thể ăn thịt như người bình thường.
Tại sao lại được phép kết hôn và sinh con?
Theo ghi chép lịch sử, các nhà sư ở Nhật Bản được phép kết hôn từ thời Heian (794-1185), và tiếp tục tới thời Kamakura (1185-1333), thời Muromachi (1336-1570) và thời Edo (1600-1867). Điều đó cũng được tiếp tục duy trì cho đến ngày nay.
Nguyên nhân thứ nhất là phụ thuộc vào mỗi tông phái. Tại Nhật Bản và các quốc gia phương Đông xuất hiện nhiều tông phái Phật giáo, mỗi tông phái sẽ có quy tắc, luật lệ riêng biệt, cách tiếp cận và quan điểm trong việc giáo huấn cũng khác nhau. Một số tông phái Phật giáo được thành lập ở Nhật Bản gồm: Thiền (Zen), Luật Tông (Risshu), Chân Ngôn Tông (Shingon),… Về sau còn có thêm cả Soka Gakkai, Rissho Kosei Kai, Nipponzan-Myohoji-Daisanga,…
Về cơ bản, các nhà sư từ trường giảng dạy Đại Thừa như: Thiền, Thiên Thai Tông (Tendai), Tịnh Độ Tông (Jodo-shu),… không bắt buộc phải sống độc thân suốt đời. Tuy nhiên, có nhà sư thuộc các tông phái này lựa chọn sống một mình, có người thì lại quay về đời sống trần tục, lấy vợ sinh con. Việc kết hôn dựa vào quyết định của mỗi nhà sư, lựa chọn tự nguyện theo quyền của mỗi người nhưng họ vẫn phải giữ trọn trách nhiệm với Phật.
Tiếp đến là theo luật Nikujiku Saitai của Chính quyền Minh Trị. Năm 1868 đánh dấu sự kết thúc của Mạc phủ sau 800 năm cai trị và bắt đầu thời kỳ Minh Trị dưới sự cai quản bởi quyền lực của Thiên hoàng. Đây cũng là một bước ngoặt với Nhật Bản, vì từ đây “xứ Phù Tang” bắt đầu mở cửa hội nhập thế giới và tiến hành công cuộc hiện đại hóa. Điều này có nghĩa là những gì liên quan đến Mạc phủ đều bị hủy hoại hoặc bãi bỏ và trong đó bao gồm cả Phật giáo.
Trước khi xảy ra cuộc Cách mạng Minh Trị (1866-1869), cả Thần đạo và Phật giáo đều được kết hợp thành hệ thống gọi là “Shinbutsu-shugo”. Tuy nhiên, sau khi Thiên Hoàng Minh Trị lên nắm quyền, Thần đạo (Shinto) đã bị tách khỏi Phật giáo. Vì Thiên hoàng đã được thừa nhận là một hậu duệ của Kami, thần trong đạo Shinto, trong khi đó tướng quân (Shogun) của Mạc Phủ lại ủng hộ Phật giáo. Điều này đã dẫn đến việc thanh lọc Phật giáo gọi là “Haibutsu Kishaku”. Sự kiện này đã dẫn đến việc phá hủy các chùa chiền, hình ảnh và văn bản ghi chép, buộc các nhà sư Phật giáo phải quay trở lại cuộc sống thế tục.
Năm 1872, Chính quyền Minh Trị ban hành luật Nikujiku Saitai cho phép các nhà sư được tự do kết hôn và ăn thịt uống rượu để bình thường hóa cuộc sống của họ. Đây được xem là cách thức để Chính phủ làm suy yếu Phật giáo. Có một số nhà sư đã lựa chọn sống độc thân. Nhưng hầu hết khi luật Nikujiku Saitai được thực thi đã dẫn đến việc đại đa số các tông phái Phật giáo ở Nhật Bản sau này đều theo chế độ “thế tập”, cha truyền con nối, tức là sau khi sư thầy trụ trì viên tịch, người kế thừa chính là con trai của ông.
Lý do cuối cùng, Nhà sư là một hình mẫu lý tưởng để lấy làm chồng của nữ giới “xứ Phù Tang”. Mấy năm gần đây, thị trường môi giới hôn nhân ở Nhật Bản nóng lên khác thường bởi số đàn ông, phụ nữ đã qua tuổi trưởng thành nhưng vẫn độc thân rất nhiều. Phụ nữ Nhật khi chọn đối tượng kết hôn rất coi trọng nghề nghiệp, bởi nghề nghiệp là đại diện cho thực lực kinh tế của người đàn ông. Trước đây, các chàng trai là bác sĩ, sĩ quan quân đội và công chức được các nàng theo đuổi nhiều nhất; thế nhưng nay thì các nhà sư mới là đối tượng “đắt giá” nhất bởi hiện nay vị thế các nhà sư trở nên rất cao, rất nhiều phụ nữ đơn thân tranh nhau ghi danh tham gia các cuộc giao duyên với nhà sư, gọi là “Hòa thượng liên nghị hội” với mong muốn tìm được người tâm đầu ý hợp để nên duyên vợ chồng. Điển hình như tháng 6/2013, một cuộc giao duyên như thế được tổ chức tại Niigata, 13 nhà sư trong độ tuổi từ 20 đến 40 tham gia. Điều bất ngờ là có tới hơn 20 cô gái trẻ đã đăng ký “tương thân”, kết quả 8 cô đã chọn được người tâm đầu ý hợp và quyết định tiến tới hôn nhân. Tại sao các cô gái trẻ lại trở nên say mê các nhà sư như thế? Chính các phụ nữ trẻ này đã đưa ra các lý do giải thích:
– Các hòa thượng đem lại cảm giác rất bao dung, yên tâm, “nhất định không có chuyện ngoại tình”, “rất đáng tin cậy”. Tuy cũng uống rượu, ăn thịt, nhưng đại đa số các nhà sư đem lại cho người ta cảm giác bình an, rất yên tâm.
– Công việc khá ổn định, không bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế. Các nhà sư sống trong chùa có nơi ở ổn định, công việc ổn định, có thu nhập khá cao. Cuộc sống của các nhà sư được khái quát là “hai mẫu đất, một con bò; tối tối ríu rít cùng Vợ con”. “Hai mẫu đất” hàm ý các chùa chiền đều có khoảnh đất rộng, các nhà sư được phép kinh doanh đất đó bán cho người ta xây mộ, mỗi mộ địa 2-3m2 có giá tới cả triệu Yên. Với số tiền bán đất và tiền công đức của khách thập phương, tín đồ, cuộc sống của đa số các gia đình sư trụ trì rất đàng hoàng. Còn “một con bò” là chỉ chiếc xe hơi dùng để đi lại làm phật sự. Các nhà sư ở chùa thành phố ai cũng có xe hơi, còn các sư ở chùa nông thôn thì thích dùng mô tô. Một số nhà sư còn “chân đạp hai con thuyền”, tức ngoài việc trụ trì chùa, làm Phật sự, họ còn có thể mở công ty kinh doanh, trở thành thương gia. Thậm chí có nhà sư còn trở thành đạo diễn phim nổi tiếng.
Đại đa số các tông phái Phật giáo ở Nhật theo chế độ “thế tập”, cha truyền con nối, tức là sau khi sư trụ trì viên tịch, người kế thừa chính là con trai ông. Có nhà sư là chủ công ty bởi trước đó ông đã là kỹ sư, sau khi người cha hòa thượng qua đời, ông được kế thừa ngôi vị trụ trì, thế là ông vừa làm sư, vừa là chủ công ty. Hiện tượng này tuy không nhiều, nhưng được xã hội Nhật Bản cho phép.
– Lấy nhà sư vào sống trong chùa chiền, sống trong không khí yên tĩnh, thoát ly bụi trần, người ta sẽ cảm thấy thời gian như chậm lại, tâm trạng luôn thư thái, dễ chịu.
Những lời giải thích trên đã hóa giải bí ẩn về cuộc sống riêng tư của nhà sư Nhật. Theo người Nhật, mỗi người có quyền lựa chọn cuộc sống riêng của mình, chỉ cần mỗi tín đồ luôn hướng cái tâm đến Phật là đủ, tựa như trích dẫn của Honen, người sáng lập Tịnh Độ Tông: “Nếu việc thể hiện đức tin bằng cách niệm danh Ðức Phật một mình dễ dàng hơn thì người đó nên sống độc thân. Nếu làm điều đó với vợ hoặc chồng dễ hơn thì tốt hơn là nên kết hôn. Điều quan trọng chỉ là cách chúng ta thể hiện đức tin của bản thân trong việc niệm danh Đức Phật.”
Văn hóa và con người “xứ Phù Tang” có rất nhiều điều thú vị. Vậy còn chần chờ gì nữa mà du khách không Book Tour Nhật Bản của chúng tôi để tự mình khám phá và trải nghiệm?