Tại Nhật Bản, nơi văn hóa đại chúng hòa quyện với sự sáng tạo không ngừng, một hiện tượng mang tên Oshikatsu đang làm rung chuyển trái tim hàng triệu người, từ những thiếu niên đầy nhiệt huyết đến những người trưởng thành tìm kiếm niềm vui trong cuộc sống. Không chỉ là một trào lưu, Oshikatsu là một phong cách sống, một hành trình đầy cảm xúc, nơi người hâm mộ dồn hết tâm huyết để ủng hộ “Oshi” – thần tượng, nhân vật, hay thậm chí là những sự vật mà họ yêu mến. Từ những buổi hòa nhạc rực rỡ ánh sáng bút phát quang đến những chuyến “hành hương thánh địa” anime, Oshikatsu không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần mà còn đang thay đổi cả ngành du lịch, nơi làm việc, và cách người Nhật nhìn nhận về niềm đam mê. Hãy cùng khám phá cơn sốt này và lý do vì sao nó trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản hiện đại.
Oshikatsu là gì? Hành trình đuổi theo “Oshi”
“Oshikatsu” (推し活) là sự kết hợp của hai từ: “Oshi” (推し) – nghĩa là “người/vật được yêu thích và ủng hộ” – và “katsu” (活) – nghĩa là “hoạt động”. Nói một cách đơn giản, Oshikatsu là tất cả những gì bạn làm để thể hiện tình yêu và sự ủng hộ dành cho “Oshi” của mình. Nhưng “Oshi” không chỉ giới hạn ở những thần tượng J-Pop như AKB48 hay Nogizaka46, mà có thể là bất kỳ ai hoặc bất kỳ thứ gì khiến trái tim bạn rung động: từ một nhân vật anime, một chú voi trong sở thú, đến một tuyến đường sắt hay thậm chí một bức tượng Phật.
Thuật ngữ “Oshi” bắt nguồn từ cộng đồng người hâm mộ thần tượng vào những năm 1980, khi các fan gọi thành viên yêu thích của mình là “oshi-men” (thành viên được ủng hộ nhất). Từ đó, nó đã vượt ra khỏi giới hạn của các nhóm nhạc thần tượng để trở thành một khái niệm phổ biến trong đời sống Nhật Bản. Đặc biệt, vào năm 2021, tiểu thuyết Oshi, Moyu (tạm dịch: Thần Tượng, Bùng Cháy) đã giành giải Akutagawa – giải thưởng văn học danh giá nhất Nhật Bản, đưa từ “Oshi” vào dòng chảy văn hóa đại chúng. Theo khảo sát năm 2022 của JR Đông Nhật Bản, 57,4% người từ 15 đến 49 tuổi tại các khu vực như Tokyo, Kanagawa, Saitama và Chiba cho biết họ có một “Oshi”, với tỷ lệ đặc biệt cao ở giới trẻ: 70% nữ và hơn 60% nam từ 10 đến 20 tuổi.
Oshikatsu không chỉ là việc yêu thích một cách thụ động. Đó là hành động chủ động, đầy nhiệt huyết: mua CD, tham gia liveshow, sưu tầm hàng hóa liên quan, hay thậm chí sáng tạo fan art để lan tỏa tình yêu của mình. Nó không chỉ là một sở thích, mà là một cách để người hâm mộ cảm thấy mình là một phần trong hành trình của “Oshi”, từ những bước đầu chập chững đến đỉnh cao vinh quang.
Những cách thể hiện Oshikatsu
Oshikatsu là một bức tranh đầy màu sắc, nơi mỗi người hâm mộ vẽ nên câu chuyện riêng của mình. Dưới đây là một số hoạt động Oshikatsu phổ biến, thể hiện sự đa dạng và sáng tạo của trào lưu này:
-
Tham gia sự kiện và liveshow: Từ những buổi hòa nhạc hoành tráng của các nhóm thần tượng như AKB48, Snow Man, đến những buổi biểu diễn thân mật của các “chika idol” (thần tượng underground) tại các câu lạc bộ nhỏ, người hâm mộ sẵn sàng xếp hàng dài để được vẫy bút phát quang (penlight) đúng màu của thần tượng yêu thích. Những sự kiện bắt tay (handshake event) hay chụp ảnh cheki (polaroid) mang đến cơ hội tương tác trực tiếp, khiến trái tim người hâm mộ rung lên từng nhịp.
-
Sưu tầm hàng hóa: Từ áo thun, uchiwa (quạt trang trí), đến những món đồ phiên bản giới hạn, sưu tầm merchandise là một phần không thể thiếu. Nhiều người hâm mộ thậm chí dành nửa thu nhập khả dụng để sở hữu những món đồ liên quan đến “Oshi” của mình, đặc biệt là các cô gái tuổi teen yêu thích thần tượng nam underground.
-
Hành hương thánh địa: Với các fan anime, Oshikatsu có thể là chuyến đi đến những địa điểm xuất hiện trong tác phẩm yêu thích, như thị trấn Izumo trong Conan hay các nhà ga trong anime về đường sắt. Những chuyến “hành hương” này không chỉ là du lịch, mà còn là cách để người hâm mộ hòa mình vào thế giới của “Oshi”.
-
Sáng tạo và chia sẻ trực tuyến: Trong kỷ nguyên số, Oshikatsu đã vượt ra khỏi thế giới thực. Người hâm mộ tạo fan art, chỉnh sửa video, hoặc tổ chức các chiến dịch trên mạng xã hội như Twitter (nay là X), Instagram, TikTok để lan tỏa tình yêu dành cho “Oshi”. Một số thậm chí lập tài khoản riêng chỉ để đăng nội dung về thần tượng của mình.
-
Hỗ trợ tài chính trực tiếp: Với sự ra đời của các nền tảng như Oshi từ Logcast, người hâm mộ có thể mua các clip giọng nói, tham gia gặp gỡ trực tuyến, hoặc sở hữu các bộ sưu tập kỹ thuật số phiên bản giới hạn, qua đó trực tiếp góp phần vào sự nghiệp của thần tượng.
Những hoạt động này không chỉ thể hiện sự đam mê mà còn tạo ra một cộng đồng gắn kết, nơi người hâm mộ chia sẻ niềm vui, động lực, và đôi khi cả những câu chuyện cảm động về cách “Oshi” đã thay đổi cuộc đời họ.
Oshikatsu trong ngành du lịch
Oshikatsu không chỉ dừng lại ở các hoạt động cá nhân mà còn đang định hình lại ngành du lịch Nhật Bản, tạo ra những trải nghiệm độc đáo và đầy cảm xúc. Hai ví dụ nổi bật dưới đây cho thấy cách ngành du lịch tận dụng cơn sốt này:
Khách sạn Tokyo Dome: Thánh địa của người hâm mộ
Trong bối cảnh đại dịch khiến các sự kiện trực tiếp bị hạn chế, Khách sạn Tokyo Dome đã sáng tạo ra “Kế hoạch lưu trú Oshikatsu”. Tọa lạc ngay cạnh Tokyo Dome – “thánh địa liveshow” của nhiều thần tượng, khách sạn này cung cấp các phòng được trang trí theo chủ đề “Oshi”, từ việc phát video buổi hòa nhạc trên máy chiếu đến sử dụng bút phát quang và bóng gương để tái hiện không khí concert ngay trong phòng. Kế hoạch này không chỉ giúp người hâm mộ tận hưởng không khí liveshow mà còn trở thành một hit lớn, luôn kín phòng và phải gia hạn nhiều lần.
JR Tokai: Chuyến du lịch Oshi đầy sáng tạo
JR Tokai đã đưa Oshikatsu lên một tầm cao mới với các tour du lịch chuyên biệt như Oshi Tabi Update. Một trong những gói tour nổi bật là cơ hội trở thành “chủ nhân” của một chú voi tại Công viên Động Thực vật tỉnh Aichi với giá 300,000 yên/người. Dù giá không hề rẻ, tour này đã thu hút 46 người đăng ký. Tương tự, tour tham quan hậu trường nhà ga Kyoto vào ban đêm nhận được lượng đăng ký gấp 10 lần chỉ tiêu, cho thấy sức hút mạnh mẽ từ những người hâm mộ đường sắt.
Những sáng kiến này không chỉ mang lại doanh thu mà còn biến du lịch thành một hành trình cảm xúc, nơi người hâm mộ có thể sống trọn vẹn với đam mê của mình.
Oshikatsu tại nơi làm việc: Ngày nghỉ “Oshi Kyūka”
Sự phổ biến của Oshikatsu không chỉ dừng lại ở đời sống cá nhân mà còn len lỏi vào môi trường làm việc, tạo ra những thay đổi độc đáo. Tại Nhật Bản, nơi áp lực công việc thường rất lớn, một số doanh nghiệp đã bắt đầu công nhận và hỗ trợ đam mê của nhân viên thông qua các chính sách sáng tạo:
-
Oshi Kyūka (Ngày nghỉ Oshi): Một nhà trẻ ở Sapporo, Hokkaido đã giới thiệu chế độ cấp thêm tối đa 10 ngày nghỉ có lương dành riêng cho các hoạt động Oshikatsu, bên cạnh số ngày nghỉ phép thông thường. Điều này cho phép nhân viên tham gia các buổi hòa nhạc hay sự kiện mà không phải lo lắng về lịch trình công việc.
-
Hỗ trợ tài chính và linh hoạt thời gian: Công ty Hiroro, một doanh nghiệp sản xuất quảng cáo truyền hình, không chỉ cho phép nhân viên nghỉ phép để tham gia liveshow trong và ngoài nước mà còn cung cấp trợ cấp lên đến 10,000 yên cho các hoạt động này. Thậm chí, nhân viên có thể về sớm nếu có sự kiện bất ngờ liên quan đến “Oshi”.
Những chính sách này không chỉ giúp nhân viên cân bằng giữa công việc và đam mê mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực, nơi mọi người cảm thấy được tôn trọng và thấu hiểu.
Lợi ích tâm lý của Oshikatsu: Dưỡng chất cho tâm hồn
Oshikatsu không chỉ là một trào lưu mà còn là một liều thuốc tinh thần, mang lại niềm vui và động lực cho người tham gia. Theo khảo sát của Công ty Fine Today Shiseido, khoảng 90% người tham gia Oshikatsu cho biết họ cảm thấy “có thêm niềm vui trong cuộc sống” hoặc “cuộc sống trở nên phong phú hơn”. Nhiều người chia sẻ rằng “Oshi” giúp họ trở nên tích cực hơn, mỗi ngày đều tràn đầy ý nghĩa nhờ sự hiện diện của thần tượng hay nhân vật yêu thích.
Hơn thế nữa, các nhà thần kinh học còn cho rằng Oshikatsu có thể kích hoạt não bộ, mang lại lợi ích y tế nếu được thực hiện một cách vừa phải. Nó giống như một nguồn năng lượng, giúp người hâm mộ vượt qua căng thẳng và tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống. Một người mẹ tham gia khảo sát của The Japan Times chia sẻ: “Oshikatsu giúp tôi, một người bận rộn với việc chăm sóc con cái, tìm lại thời gian cho bản thân và giảm bớt cảm giác bị cô lập.”
Tuy nhiên, Oshikatsu cũng có mặt tối. Một số người hâm mộ, đặc biệt là giới trẻ, có thể chi tiêu quá mức, dẫn đến áp lực tài chính. Theo khảo sát của Toyo Keizai, gần 50% người ở độ tuổi 20 cảm thấy Oshikatsu là một gánh nặng tài chính, với chi phí lớn nhất đến từ việc mua hàng hóa và tham gia sự kiện. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, dù đam mê là điều tuyệt vời, sự cân bằng vẫn là chìa khóa để Oshikatsu thực sự mang lại niềm vui.
Oshikatsu và tầm ảnh hưởng toàn cầu
Oshikatsu không còn là một hiện tượng chỉ giới hạn ở Nhật Bản. Với sự lan tỏa của văn hóa J-Pop, anime, và VTuber, người hâm mộ trên toàn thế giới đang dần tham gia vào trào lưu này. Các fan quốc tế tham gia các buổi hòa nhạc trực tuyến, mua hàng hóa qua dịch vụ proxy, và thậm chí tổ chức các sự kiện fandom tại địa phương. Các nhóm thần tượng như AKB48, Nogizaka46, hay các VTuber như Hatsune Miku và Hololive đã xây dựng lượng fanbase khổng lồ trên toàn cầu, chứng minh rằng Oshikatsu không chỉ là một phần của văn hóa Nhật Bản mà còn là một cầu nối văn hóa toàn cầu.
Hơn nữa, Oshikatsu đang góp phần thúc đẩy nền kinh tế Nhật Bản. Theo một khảo sát của CDG và Oshicoco, trung bình mỗi người hâm mộ chi khoảng 250,000 yên (khoảng 1,300 GBP) mỗi năm cho các hoạt động Oshikatsu, đóng góp ước tính 3,5 nghìn tỷ yên (18,8 tỷ GBP) vào nền kinh tế, chiếm 2,1% tổng doanh số bán lẻ hàng năm của Nhật Bản.
Hãy tham gia cơn sốt Oshikatsu!
Oshikatsu không chỉ là một trào lưu, mà là một cách để bạn sống hết mình với đam mê, tìm thấy niềm vui và kết nối với những người cùng sở thích. Dù “Oshi” của bạn là một thần tượng J-Pop, một nhân vật anime, hay thậm chí một tuyến đường sắt, Oshikatsu mang đến cơ hội để bạn biến tình yêu đó thành những trải nghiệm đáng nhớ. Từ việc vẫy bút phát quang trong một buổi hòa nhạc rực rỡ đến việc lên kế hoạch cho một chuyến du lịch đến “thánh địa” của thần tượng, mỗi khoảnh khắc trong Oshikatsu đều là một mảnh ghép trong hành trình cảm xúc của bạn.
Vậy bạn đã có “Oshi” của riêng mình chưa? Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn trong phần bình luận và cùng chúng tôi khám phá cách mà Oshikatsu đang làm thay đổi cuộc sống của hàng triệu người trên khắp thế giới! Và đừng quên, nếu bạn muốn trải nghiệm Oshikatsu tại Nhật Bản, hãy theo dõi các thông báo về sự kiện và luôn chuẩn bị sẵn sàng cho những bất ngờ từ thiên nhiên – như vụ phun trào núi lửa tại Bali – để chuyến đi của bạn luôn an toàn và trọn vẹn.