Tháng 6, khi Nhật Bản chuyển mình bước vào mùa mưa, mang theo hơi thở ẩm ướt và mát lành, là thời khắc thiên nhiên và con người hòa quyện trong những phong tục, lễ hội và hương vị độc đáo. Dưới những cơn mưa phùn lất phất, hoa cẩm tú cầu rực rỡ nở rộ, ánh sáng đom đóm lung linh trong đêm, và những cánh đồng lúa ngập nước gợi lên hình ảnh làng quê Nhật Bản nguyên sơ. Từ các nghi lễ truyền thống đến những món ăn đậm chất mùa vụ, tháng 6 là một bức tranh sống động, nơi văn hóa, lịch sử và thiên nhiên cùng kể những câu chuyện đầy cảm xúc. Hãy cùng khám phá những nét đặc trưng của tháng 6 tại Nhật Bản, nơi mỗi khoảnh khắc đều thấm đẫm tinh thần xứ Phù Tang.
1. Ngày lễ và kỷ niệm tháng 6: Lặng lẽ nhưng ấm áp
Không giống những tháng khác với những ngày lễ quốc gia nhộn nhịp, tháng 6 ở Nhật Bản là khoảng thời gian yên bình, không có ngày nghỉ chính thức. Sau sự sôi động của Golden Week vào tháng 5, người Nhật phải chờ đến “Ngày Biển” vào tháng 7 để tiếp tục tận hưởng những ngày lễ. Tuy nhiên, tháng 6 không hề thiếu những dịp kỷ niệm và phong tục mang đậm ý nghĩa văn hóa, mang lại cảm giác gần gũi và ấm áp.
Ngày của Cha (Chủ nhật thứ ba của tháng 6)
Tháng 6 là thời điểm để các gia đình Nhật Bản bày tỏ lòng biết ơn với những người cha qua Ngày của Cha. Đây là dịp để con cái tặng quà, từ những món truyền thống như cà vạt, tất, bia thủ công, rượu shochu, đến các thiết bị chăm sóc sức khỏe như máy massage. Những tấm thiệp viết tay hay bức tranh do trẻ em tự vẽ cũng trở thành món quà quý giá, chứa đựng tình cảm chân thành. Trong không khí mùa mưa, những bữa ăn gia đình ấm cúng hay những khoảnh khắc quây quần bên nhau càng làm nổi bật giá trị của tình thân, mang lại hơi ấm giữa tiết trời ẩm ướt.
Mang Chủng (Bōshu, khoảng ngày 6 tháng 6)
Mang Chủng, một trong 24 tiết khí của lịch truyền thống Nhật Bản, đánh dấu thời điểm bắt đầu mùa cấy lúa. “Mang” ám chỉ những gai lúa trên cánh đồng, và tiết khí này là lời nhắc nhở về sự khởi đầu của một vụ mùa mới. Ở các vùng nông thôn, không khí nhộn nhịp với những nghi lễ cầu mong mùa màng bội thu, từ việc cúng tế tại các đền thờ đến những điệu múa truyền thống. Đây là dịp để người Nhật cảm nhận sâu sắc mối liên kết giữa con người và thiên nhiên, khi những cánh đồng ngập nước phản chiếu ánh nắng đầu hè, gợi lên hình ảnh thanh bình của một Nhật Bản xưa cũ.
Hạ Chí (Geshi, khoảng ngày 21 tháng 6)
Hạ Chí, ngày có thời gian ban ngày dài nhất trong năm, là một cột mốc tinh tế đánh dấu bước chuyển mình sang mùa hè thực thụ. Dù không có những lễ hội lớn như ở nhiều nơi trên thế giới, Hạ Chí ở Nhật Bản vẫn mang ý nghĩa quan trọng trong nông nghiệp và đời sống. Đây là thời điểm để cảm nhận sự cân bằng của thiên nhiên, khi mặt trời đạt đỉnh cao nhất, mang lại nguồn năng lượng dồi dào cho cây cối và con người. Những khoảnh khắc ngắm hoàng hôn muộn hay thưởng thức không khí mát lành sau mưa đều trở thành cách để người Nhật chào đón mùa mới.
2. Những hình ảnh đặc trưng tháng 6
Tháng 6 ở Nhật Bản là bức tranh phong cảnh được vẽ nên bởi những cơn mưa dịu dàng, sắc hoa rực rỡ và những phong tục đậm chất truyền thống. Dưới đây là những hình ảnh và hoạt động đặc trưng, làm nên linh hồn của tháng 6.
Mùa mưa (Tsuyu)
Mùa mưa, hay Tsuyu, là dấu ấn không thể thiếu của tháng 6, bao phủ quần đảo Nhật Bản trong không khí ẩm ướt và mát mẻ. Những cơn mưa phùn lất phất không chỉ mang lại nguồn nước quý giá cho đồng ruộng mà còn tạo nên một khung cảnh đầy chất thơ. Nhiều người Nhật tìm thấy sự chữa lành trong tiếng mưa rơi tí tách, như một bản nhạc nhẹ nhàng xoa dịu tâm hồn giữa nhịp sống hối hả. Mùa mưa cũng là thời điểm để chuẩn bị những món đồ chống ẩm, từ ô trong suốt đến áo mưa thời trang, giúp bạn tận hưởng vẻ đẹp của tháng 6 mà không lo ướt át (Khám phá các sản phẩm chống ẩm trên Yahoo! Shopping).
Hoa cẩm tú cầu (Ajisai)
Không loài hoa nào đại diện cho tháng 6 Nhật Bản tốt hơn hoa cẩm tú cầu. Những bông hoa rực rỡ, chuyển màu từ xanh lam sang hồng phấn tùy thuộc vào độ pH của đất, nở rộ khắp các công viên, đền chùa và khu vườn. Dưới làn mưa lất phất, sắc hoa càng thêm phần lộng lẫy, trở thành nguồn cảm hứng cho các nhiếp ảnh gia và du khách. Các địa điểm ngắm hoa nổi tiếng như đền Meigetsuin ở Kamakura hay công viên Hakusan ở Tokyo thu hút hàng ngàn người đến thưởng lãm, biến tháng 6 thành mùa của những bức ảnh đầy chất thơ (Đọc thêm về các địa điểm ngắm hoa cẩm tú cầu).
Thay trang phục theo mùa (Koromogae)
Vào ngày 1 tháng 6, người Nhật thực hiện nghi thức Koromogae, thay đổi trang phục để phù hợp với thời tiết ấm áp hơn. Tại các trường học, học sinh chuyển từ đồng phục mùa đông sang áo sơ mi mỏng nhẹ; trong các công ty, nhân viên thay vest dày bằng những bộ đồ thoáng mát. Ở gia đình, đây là dịp để dọn dẹp tủ quần áo, cất đi những chiếc áo len và lấy ra trang phục hè. Phong tục này không chỉ giúp thích nghi với khí hậu mà còn phản ánh sự tinh tế trong văn hóa Nhật Bản, nơi con người sống hài hòa với nhịp điệu thiên nhiên.
Công việc chế biến mơ (Ume Shigoto)
Tháng 6 là mùa của quả mơ (ume), và công việc mơ trở thành một phong tục truyền thống đầy ý nghĩa. Các gia đình Nhật tỉ mỉ rửa mơ, tách cuống, rồi ngâm với muối hoặc đường để làm mơ muối (umeboshi) hoặc rượu mơ (umeshu). Quy trình này không chỉ là cách bảo quản thực phẩm mà còn là dịp để cảm nhận sự thay đổi của mùa vụ, khi mùi hương ngọt ngào của mơ lan tỏa trong gian bếp. Ngày nay, các bộ kit làm mơ tại nhà giúp ngay cả những người mới bắt đầu cũng có thể tham gia, khiến phong tục này ngày càng phổ biến (Tìm quả mơ tươi trên Yahoo! Shopping).
Mùa cấy lúa (Taue-doki)
Tháng 6 đánh dấu mùa cấy lúa, khi những cánh đồng ngập nước trở thành bức tranh sống động của làng quê Nhật Bản. Ở các vùng nông thôn, người dân cần mẫn cấy từng cây lúa non, kèm theo những nghi lễ cầu mong vụ mùa năng suất. Đối với người thành thị, đây là cơ hội tham gia các trải nghiệm nông nghiệp hoặc lễ hội tại các làng quê, nơi họ có thể cảm nhận mối liên kết sâu sắc với đất trời. Hình ảnh những người nông dân trong trang phục truyền thống, lội giữa cánh đồng lấp lánh nước, là biểu tượng vĩnh cửu của Nhật Bản.
Đom đóm (Hotaru)
Khi hoàng hôn buông xuống, những đốm sáng lấp lánh của đom đóm Genji và Heike tô điểm cho những con sông và khu rừng vào giữa tháng 6. Cảnh tượng này, như một bức tranh thiên nhiên huyền ảo, là niềm cảm hứng cho thơ ca và nghệ thuật Nhật Bản qua nhiều thế kỷ. Các sự kiện ngắm đom đóm được tổ chức ở những nơi như Tatsuno (Nagano) hay Yugashima (Shizuoka), mang đến trải nghiệm khó quên khi thời gian dường như chậm lại trước vẻ đẹp mong manh. Tuy nhiên, do tác động của môi trường, số lượng đom đóm đang giảm, khiến phong cảnh này càng trở nên quý giá.
Lễ cưới tháng sáu (June Bride)
Dù bắt nguồn từ châu Âu, khái niệm June Bride – cô dâu tháng 6 mang lại hạnh phúc – đã trở thành một phần văn hóa Nhật Bản. Trong không khí ẩm ướt của mùa mưa, các cặp đôi tổ chức lễ cưới tại những nhà nguyện lộng lẫy hoặc khu vườn xanh mướt, tạo nên khung cảnh lãng mạn. Những chi tiết như váy cưới trắng muốt dưới mưa hay hoa cẩm tú cầu trang trí làm nổi bật nét độc đáo của tháng 6, khiến các lễ cưới trở thành điểm nhấn khó quên.
Nghi thức thanh tẩy giữa năm (Nagoshi no Harae)
Vào ngày 30 tháng 6, nghi lễ Nagoshi no Harae được tổ chức tại các đền thờ trên khắp Nhật Bản, nhằm thanh tẩy những bụi trần và xua đuổi tai họa của nửa năm đầu. Người tham gia đi qua vòng cỏ chigaya, cầu nguyện cho sức khỏe và bình an. Nghi lễ này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là cơ hội để mỗi người nhìn lại bản thân, khởi động tinh thần cho nửa năm còn lại. Kèm theo đó, món bánh ngọt truyền thống Minazuki thường được thưởng thức, như một biểu tượng của sự thanh tịnh và khởi đầu mới.
Tiền thưởng mùa hè
Cuối tháng 6 đến đầu tháng 7, nhiều công ty Nhật Bản chi trả tiền thưởng mùa hè, mang lại niềm vui cho người lao động. Số tiền này thường được dùng để chi tiêu cho kỳ nghỉ hè, mua sắm hoặc tiết kiệm. Đây cũng là một chỉ số kinh tế quan trọng, phản ánh sức sống của xã hội Nhật Bản trong những tháng đầu hè.
3. Hương vị tháng 6: Món ăn đậm chất mùa vụ
Tháng 6 mang đến một bàn tiệc đa sắc màu, với những món ăn phản ánh sự chuyển mình từ xuân sang hè. Dưới đây là những hương vị tiêu biểu làm nên sức hút của ẩm thực tháng 6.
Minazuki
Minazuki, loại bánh ngọt truyền thống (wagashi), là biểu tượng của tháng 6. Với hình tam giác, lớp bột uirou dẻo mịn và topping hạt đậu đỏ (azuki), bánh được cho là mô phỏng hình ảnh “băng” trong Âm Dương Đạo, mang ý nghĩa xua đuổi tai ương. Thưởng thức Minazuki vào ngày Nagoshi no Harae không chỉ là cách tận hưởng vị ngọt thanh mát mà còn là lời cầu chúc sức khỏe và bình an. Kết cấu mềm mại và hương vị tinh tế của bánh là cách hoàn hảo để làm dịu cái nóng đầu hè.
Bánh gạo lúa mì (Hange-shō-mochi)
Vào tiết Hange-shō (thường rơi vào đầu tháng 7), món bánh gạo làm từ bột lúa mì, gọi là Hange-shō-mochi, được yêu thích ở vùng Kansai. Bánh mang hương vị mộc mạc, thể hiện lòng biết ơn vụ mùa lúa mì vừa thu hoạch. Các gia đình quây quần thưởng thức bánh, chia sẻ niềm vui của lao động và sự trù phú của đất trời. Đây là món ăn gợi nhớ về những giá trị truyền thống, khi con người sống gần gũi với thiên nhiên.
Bạch tuộc (Tako)
Tháng 6 đánh dấu mùa của bạch tuộc, đặc biệt ở vùng Kansai, nơi có phong tục ăn bạch tuộc vào tiết Hange-shō để cầu mong rễ lúa bén chặt như chân bạch tuộc. Với độ dai giòn và vị ngọt tự nhiên, bạch tuộc được chế biến đa dạng: luộc chấm mù tạt, trộn giấm, làm tempura hoặc cơm bạch tuộc. Mỗi món đều mang đến hơi thở của biển cả, làm phong phú bàn ăn mùa hè.
Đậu bắp (Okra)
Đậu bắp, với độ nhớt đặc trưng và màu xanh tươi mát, là loại rau tiêu biểu của tháng 6. Giàu chất xơ và vitamin C, đậu bắp giúp cơ thể chống lại sự mệt mỏi của mùa nóng. Từ món trần chấm tương đến canh miso hay salad, đậu bắp mang lại kết cấu mượt mà và vẻ đẹp bắt mắt, như một điểm nhấn cho bàn ăn mùa hè (Tìm đậu bắp tươi trên Yahoo! Shopping).
Đậu Hà Lan (Sora Mame)
Đậu Hà Lan (Sora mame, nghĩa là “đậu trời”) là món quà của thiên nhiên vào đầu hè. Hạt đậu ngọt và thơm, thường được luộc muối hoặc nướng nhẹ, là món ăn kèm lý tưởng với bia lạnh. Mùa vụ ngắn ngủi khiến Sora mame trở thành món không thể bỏ lỡ, mang đến hương vị mộc mạc và tươi mới của tháng 6 (Tìm đậu Hà Lan trên Yahoo! Shopping).
Mướp đắng (Goya)
Mướp đắng, với vị đắng đặc trưng, bắt đầu xuất hiện từ tháng 6, đặc biệt nổi tiếng trong món Goya Champuru của ẩm thực Okinawa. Giàu vitamin C, goya giúp phục hồi năng lượng và chống lại cái nóng mùa hè. Dù vị đắng có thể khó làm quen, các phương pháp chế biến như bóp muối hay xào cùng trứng và đậu phụ giúp món ăn trở nên dễ thưởng thức hơn, mang lại hơi thở của mùa hè nhiệt đới.
4. Lễ hội và sự kiện tháng 6: Sắc màu văn hóa Nhật Bản
Dù mùa mưa phủ lên Nhật Bản một tấm màn ẩm ướt, tháng 6 vẫn rực rỡ với những lễ hội và sự kiện truyền thống, mang đến cơ hội khám phá văn hóa và lịch sử của từng vùng miền. Dưới đây là những sự kiện nổi bật không thể bỏ qua.
Lễ Kifune (Kyoto, ngày 1 tháng 6)
Tại đền Kifune ở Kyoto, Lễ Kifune là nghi thức tạ ơn thần nước Takami-ookami, cầu nguyện cho vụ mùa năng suất. Đoàn rước kiệu dọc theo sông Kifune, với những người tham gia trong trang phục cổ xưa, tạo nên khung cảnh trang nghiêm giữa núi rừng xanh mướt. Sự kết hợp giữa thiên nhiên hùng vĩ và nghi lễ truyền thống khiến lễ hội này trở thành một trải nghiệm khó quên (Đặt phòng tại Kyoto qua JTB).
Lễ Sannō (Tokyo, giữa tháng 6)
Lễ Sannō tại đền Hie, quận Chiyoda, là một trong ba lễ hội lớn của thời Edo. Vào các năm chẵn, nghi lễ Shinkō-sai diễn ra với đoàn rước kiệu mikoshi quanh khu vực Hoàng cung, mang đến không khí lộng lẫy giữa lòng thủ đô hiện đại. Đây là cơ hội để cảm nhận sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, khi những giá trị lịch sử được tái hiện trong khung cảnh đô thị (Đặt phòng tại Tokyo qua JTB).
Lễ hội Yosakoi Sōran (Hokkaido, đầu tháng 6)
Tại Sapporo, Lễ hội Yosakoi Sōran là một bữa tiệc của âm nhạc và vũ điệu. Các vũ công trẻ, tay cầm chuông gỗ naruko, trình diễn những điệu nhảy kết hợp giữa phong cách Yosakoi của Kochi và Sōran của Hokkaido. Đường phố ngập tràn năng lượng, sắc màu và âm thanh, biến tháng 6 thành mùa của sức sống và niềm vui (Đặt phòng tại Sapporo qua JTB).
Chagu Chagu Umako (Iwate, thứ Bảy thứ hai của tháng 6)
Chagu Chagu Umako ở tỉnh Iwate là lễ hội độc đáo, nơi những chú ngựa được trang hoàng lộng lẫy diễu hành 15 km từ Takizawa đến Morioka. Tiếng chuông “chagu chagu” vang lên trong đoàn rước, mang theo lời cầu nguyện cho sức khỏe trẻ em và sự an toàn của ngựa. Lễ hội này là biểu tượng của sự mộc mạc và lòng biết ơn thiên nhiên.
Lễ hội Hyakumangoku Kanazawa (Ishikawa, cuối tuần đầu tháng 6)
Lễ hội Hyakumangoku Kanazawa kỷ niệm ngày lãnh chúa Maeda Toshiie nhập thành Kanazawa, với đoàn rước võ sĩ trong trang phục samurai, các màn trình diễn nghệ thuật và tiếng trống hùng tráng. Thành phố Kanazawa trở nên sống động với không khí lịch sử, thu hút du khách đến khám phá vùng Hokuriku (Đặt phòng tại Kanazawa qua JTB).
Lễ Atsuta / Shōbu-sai (Aichi, ngày 5 tháng 6)
Tại đền Atsuta ở Nagoya, Lễ Atsuta là nghi lễ cầu nguyện cho binh linh bền lâu và mùa màng bội thu. Buổi tối, 1.000 quả pháo hoa thắp sáng bầu trời, kết hợp với các màn kịch Kagura và biểu diễn cúng dường, tạo nên khung cảnh huyền ảo. Đây là cách người dân địa phương chào đón mùa hè, mang lại cảm giác thiêng liêng và rực rỡ.
5. Tháng 6 – Hành trình cảm nhận Nhật Bản
Tháng 6 ở Nhật Bản là một bản giao hưởng của thiên nhiên, văn hóa và ẩm thực, nơi những cơn mưa phùn, sắc hoa cẩm tú cầu, ánh sáng đom đóm và hương vị mơ chín hòa quyện. Dù không có ngày lễ quốc gia, tháng 6 vẫn tràn ngập những khoảnh khắc ý nghĩa, từ việc tri ân cha mẹ trong Ngày của Cha, tham gia nghi lễ thanh tẩy Nagoshi no Harae, đến việc thưởng thức các món ăn mùa vụ như Minazuki hay Goya Champuru. Các lễ hội như Yosakoi Sōran, Chagu Chagu Umako hay Hyakumangoku Kanazawa mang lại sắc màu rực rỡ, kết nối du khách với truyền thống và lịch sử Nhật Bản.