Tại Nhật Bản, mùa đông rất lạnh, có tuyết rơi, khắc nghiệt. Thế nhưng, với người Nhật, mùa đông dù có lạnh giá thế nào thì vẫn là một dịp để “tận hưởng”. Lý do là vì họ đã có chiếc bàn sưởi Kotatsu – vật dụng cực kỳ thú vị giúp họ “thưởng thức” mùa đông theo cái cách rất Nhật Bản, thay vì phải chịu đựng nó.
Kotatsu được ví như “ngọn lửa trại” thu hút mọi người xung quanh, là nguồn ấm và nguồn vui gắn kết mọi người lại với nhau. Bàn Kotatsu là cách tiết kiệm chi phí phổ biến để giữ ấm trong mùa đông lạnh lẽo của Nhật Bản. Chiếc bàn đặc biệt này tạo ra một nơi ấm cúng để mọi người quây quần, thư giãn.
Phù hợp với văn hóa hộ gia đình, Kotatsu có cấu trúc đơn giản, gồm một chiếc bàn thấp bằng gỗ (thường từ 35,5-43cm), phủ lên trên một tấm đệm Futon dày khoảng 5cm; phía dưới là một hệ thống sưởi.
Kotatsu hiện đại sử dụng hệ thống sưởi bằng điện nhưng khởi đầu của chiếc bàn này lại khá khiêm tốn. Bàn sưởi được cho là có nguồn gốc từ thời Muromachi thế kỷ 14. Thời đó, người ta đốt than củi trong một lò sưởi đặt dưới đất gọi là “Irori”, sau đó đặt thêm một bệ ngồi để tách biệt chức năng nấu ăn với sưởi ấm, và cuối cùng phủ một lớp chăn bông để ngăn nhiệt thoát ra ngoài quá nhanh. Phong cách ban đầu này được gọi là “Hori-gotatsu”. Từ “Hori-gotatsu” có nguồn gốc từ Kanji: 掘 り(Hori) có nghĩa là mương, đào; 炬 (go) có nghĩa là đuốc hoặc lửa, và 燵 (tatsu) có nghĩa là chân ấm hơn.
Có rất nhiều loại Kotatsu, từ loại nhỏ sát sàn nhà để cho chân vào, đến loại to như cái bàn ăn cỡ lớn. Trong quá khứ, người ta thường lo ngại về lớp Futon phủ bên trên có rủi ro bắt lửa khá lớn, nhưng công nghệ ngày nay có thể ngăn chặn nguy cơ ấy một cách tối đa. Về mức nhiệt, các loại Kotatsu ngày nay đều có cơ chế điều chỉnh nhiệt độ. Người Nhật có thể chọn mức làm ấm chân, nhưng cũng có thể biến nó thành một cái lò sưởi xua tan giá rét trong phòng.
Kotatsu còn là phát minh tuyệt vời nhất của người Nhật nhờ vào khả năng “thiên biến vạn hóa” của nó. Vào mùa hè, những tấm Futon phủ bên trên có thể được gấp gọn lại, biến nó trở thành một chiếc bàn bình thường. Khi cần thì chỉ cần trải chăn, cắm điện, và họ có thể chui trong đó cho đến khi mùa đông kết thúc.
Khi ngồi quanh bàn Kotatsu, người Nhật có truyền thống ăn quýt và uống trà xanh. Vì vậy một bát đầy quýt thường được đặt lên bàn, vừa để trang trí, vừa để làm món ăn nhẹ.
Kotatsu không hẳn là một chiếc bàn sưởi đơn thuần mà nó còn là một phần quan trọng trong đời sống thường ngày của người Nhật. Họ ăn trên Kotatsu, ngủ xung quanh Kotatsu, làm việc cạnh Kotatsu. Chiếc bàn Kotatsu ngày nay trở thành biểu tượng của gia đình đầm ấm, quây quần, sum họp.
Ý tưởng sinh hoạt gắn liền với chiếc bàn thấp bé như vậy thoạt nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng nó thể hiện một nét văn hóa và đức tin cực kỳ đặc trưng của người Nhật. Đối với họ thì trên cơ thể, chỉ có chân và phần thân dưới là cần để sưởi ấm, và họ sẵn sàng để phần còn lại chịu lạnh. Nó xuất phát từ việc người Nhật xưa kia tin rằng vùng bụng và dạ dày là trung tâm của con người, nơi kiểm soát tâm trạng, sức sống, và lưu giữ linh hồn. Đó cũng là lý do mà khi ra ngoài, họ thường đeo gen nịt bụng – đặc biệt là những người thuộc thế hệ xưa cũ.
Ngày nay, bất chấp vô vàn phát minh công nghệ sưởi ấm, Kotatsu vẫn rất được ưa chuộng. Đơn giản là vì cảm giác vùi mình dưới những chiếc bàn sưởi này thực sự rất sướng, không một thiết bị nào có thể mang lại được. Hơn nữa, nó thực sự tiện dụng, vì người Nhật thường đặt Kotatsu giữa phòng khách – cực kỳ gần với nhà bếp, tủ lạnh, TV và toilet – nghĩa là quá phù hợp cho một đêm đông giá lạnh. Người ta nói rằng: “Một lần dưới Kotatsu, tất cả những lo lắng của bạn trôi đi như một sự ấm áp quen thuộc và bạn trở nên hoàn toàn thư giãn”.
Nếu có dịp du lịch Nhật Bản trong những ngày đông lạnh lẽo, du khách hãy cùng những người thân yêu của mình trải nghiệm cảm giác ấm áp bên chiếc bàn sưởi Kotatsu nhé! Chúc du khách có một chuyến đi vui vẻ và nhiều điều thú vị!